ÖZEL EĞİTİM NEDİR? (17.09.2010)

Özel eğitime muhtaç çocukların eğitimleri için özel olarak yetiştirilmiş personel ve geliştirilmiş eğitim programları ile bu çocukların özür ve özelliklerine göre uygun ortamlarda sürdürülen eğitimdir.

Özel eğitime muhtaç çocukların eğitimleri için özel olarak yetiştirilmiş personel ve geliştirilmiş eğitim programları ile bu çocukların özür ve özelliklerine göre uygun ortamlarda sürdürülen eğitimdir.

Bu tanımın kapsamına genel olarak aşağıdaki gruplar dahil olmaktadır.

1. Görme özürlüler ( kör ve az görenler )
2. İşitme özürlüler ( sağır ve ağır işitenler )
3. Ortopedik özürlüler
4. Uzun süreli hastalığı olanlar
5. Konuşma özürlüler
6. Zihinsel özürlüler
7. Öğrenme güçlüğü olanlar
8. Üstün zekalılar ve üstün özel yetenekliler
9. Uyumsuz, suça yönelmiş ve suçlu çocuklar

Özel eğitimin ilkeleri:

Özel eğitimin gerçekleştirilebilmesi ve istenilen çalışmaların yapılabilmesi için bazı ilkelerin bilinip, dikkate alınması gereklidir. Bu ilkelerden belli başlıları şunlardır.
1. Her çocuğun eğitim hakkı vardır. Çocuklara hiçbir ayırım yapmaksızın, onları çocuk olarak kabul etmek ve eğitim haklarını teslim etmek gerekir. Özüründen dolayı onlara eğitim vermemek onların eğitim haklarını çiğnemek demektir.
2. Özel eğitim genel eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır.
3. Özel eğitime muhtaç her çocuk özür türüne ve derecesine bakılmaksızın özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılır.
4. Özel eğitimde bireysellik esastır. Bu aslında genel eğitim için de geçerlidir. Bireysel ayrılıkları dikkate almayan eğitim uygulamasında başarı olma şansı yok denecek kadar azdır.
5. Özel eğitime muhtaçların normal akranları arasında eğitilmeleri esastır. Bir arada eğitim yoluyla özürlü, normalle bir arada yaşmayı öğrenir.
6. Özel eğitimde erkenlik esastır.
7. Özel eğitimde hizmeti ayağa götürmek esastır.
8. Özel eğitimde süreklilik esastır.
9. Özel eğitimde işbirliği ve eşgüdüm esastır.
10. Özel eğitimde tek elden planlama ve yürütme esastır.




Özel eğitimin hukuki dayanağı:


Kanunlar:

Özel eğitime muhtaç çocuklara götürülecek eğitim hizmetleri başta anayasamızda olmak üzere çeşitle kanunlarda yer almıştır.


Anayasamızın 42. Maddesinde, “ kimse eğitim ve öğretim hakkından yoksun bırakılamaz...”

İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur. Ve devlet okullarında parasızdır.

Devlet, durumları sebebiyle “ özel eğitim ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirler alır” denilmektedir.

Anayasamızın 61. Maddesinde “ devlet, sakatların korunmaları ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirler alır”.

“devlet, korunmaya muhtaç çocukların topluma kazandırılması için her türlü tedbiri alır” denilmektedir.

1739 no’lu Milli Eğitim Temel Kanununda özel eğitimle ilgili maddeler şöyle açıklanmıştır:
madde 4- “eğitim kurumları dil,ırk, cinsiyet ve din ayırımı gözetmeksizin herkese açıktır. Eğitimde hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınmaz”.
Madde 5- “milli eğitimde hizmetler, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenlenir”.
Madde 6- “fertler, eğitimleri süresince, ilgi, istidat, ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çeşitli programlara ve okullara yöneltilerek yerleştirilirler”.
Madde 7- “temel eğitim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır”.
Madde 8- “... özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır”.

222 no’lu İlköğretim ve Eğitim Kanunun 6. Maddesinde, ilköğretim kurumları arasında, “ özel eğitime muhtaç çocuklar için kurulacak okullar ve sınıflar” da sayılmış, 12. Maddesinde ise, “mecburi ilköğretim çağında bulundukları halde, zihnen, bedenen, ruhen, ve sosyal bakımdan özürlü olan çocukların özel eğitim ve öğretim görmeleri sağlanır”. Hükmü yer almıştır.

2916 sayılı Özel Eğitime Muhtaç çocuklar kanunu özel eğitimi ilgilendiren bütün maddeleri içermektedir.

Yönetmelikler:

1. Özel Eğitim Okullar Yönetmeliği
2. Rehberlik ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği
3. İlkokul Yönetmeliği