KARŞIT TEPKİ KURMA (Reaction-Formation) Ne Demektir?

Kişi, kendi içindeki bilinçdışı dürtü ve eğilimlerin tam karşıtı tepkiler vererek de benliğini savunabilir. Örneğin, içindeki kin, nefret ve kabalık eğilimlerine karşı kişi, aşırı derecede kibar ve nazik; pislik ve kirlilik eğilimlerine karşı anormal derecede titiz ve temizlik düşkünü olabilir. Benlikçe kabul edilmeyen birçok dürtü ve gereksinimler aşırı baskıcı, bağnaz, ahlakçı bir tutumla bastırılmaya çalışılabilir. Karşıt tepki kurma (reaction-formation), kişinin kabul edemediği ya da kaygı yaratan içsel dürtü, duygu ve isteklerinin tam zıddı olan tutum ve davranışları bilinçdışı olarak sergilemesidir. Ego, bu abartılı ve zıt tepkiler sayesinde yasak veya ahlaka aykırı hislerle başa çıkarak kendini korur. Temel Özellikleri • Bilinçdışı Süreç: Kişi, gerçek duygularının farkında değildir ve sergilediği zıt davranışı tamamen samimi sanır. • Kaygıdan Koruma: Yasak dürtülerin bilince çıkıp bireyde yaratacağı suçluluk veya huzursuzluğu engeller. • Abartılı İfade: Gösterilen tepkiler genellikle aşırı, yapmacık veya dozu kaçmış bir nitelik taşır. Günlük Hayattan Örnekler • Öfke yerine aşırı nezaket: İçten içe birine karşı yoğun bir nefret veya öfke duyan kişinin, o kişiye son derece kibar, nazik ve iltifat dolu yaklaşması. • Kıskançlık yerine sevgi gösterisi: Yeni doğan kardeşini kıskanan ve ona zarar verme dürtüsü taşıyan bir çocuğun, kardeşi üzerine titremesi ve onu "aşırı derecede" sevdiğini göstermesi. • Yasak dürtülere karşı ahlakçılık: Cinsel dürtüleri yüzünden kaygı duyan birinin, toplulukta aşırı ahlakçı, püriten veya cinselliğe karşı sert bir tutum savunması.